Toidicode.com

Toidicode.com

BASIC TO ADVANCE

Bài 15: Session và Cookie trong Express

Ở bài trước MiniBlog đã theo MVC, nhưng lưu bài viết xong vẫn không có thông báo nào. Tiếp tục với series, bài này mình sẽ giới thiệu với mọi người về session và cookie trong Express: đọc, ghi cookie với cookie-parser, cookie có chữ ký, express-session lưu trong MySQL, cấu hình cookie an toàn và flash message.

1. Cookie và session là gì?

HTTP không nhớ gì giữa hai request. Cookie là một cặp tên - giá trị mà server gửi về qua header Set-Cookie, trình duyệt lưu lại và tự gửi kèm mọi request sau trong header Cookie.

Cookie nằm ở máy người dùng nên ai cũng xem, sửa được. Session lưu dữ liệu ở server, cookie chỉ chứa session ID. Flash message (thông báo hiện một lần sau khi chuyển trang) hay thông tin đăng nhập đều để trong session.

2. Đọc, ghi cookie với cookie-parser.

Ở Bài 5 chúng ta thấy req.cookies là undefined. Middleware cookie-parser (bản 1.4.7) đọc header Cookie vào req.cookies, còn ghi cookie thì dùng res.cookie():

npm install cookie-parser

VD: Các bạn tạo file thử cookie.js trong thư mục MiniBlog.

- cookie.js

import express from 'express';
import cookieParser from 'cookie-parser';

const app = express();

// Secret dùng để ký cookie, MiniBlog sẽ lấy từ biến môi trường
app.use(cookieParser('mot-chuoi-bi-mat'));

app.get('/ghi', (req, res) => {
    res.cookie('theme', 'dark', { maxAge: 7 * 24 * 60 * 60 * 1000 }); // sống 7 ngày
    res.cookie('userId', '42', { signed: true, httpOnly: true }); // cookie đã ký
    res.send('Đã ghi cookie');
});

app.get('/doc', (req, res) => {
    res.json({ cookies: req.cookies, signedCookies: req.signedCookies });
});

app.get('/xoa', (req, res) => {
    res.clearCookie('theme');
    res.clearCookie('userId');
    res.send('Đã xoá cookie');
});

app.listen(3000);

Chạy node cookie.js rồi thử bằng curl (-c lưu cookie ra file, -b gửi cookie):

curl -i -c cookies.txt http://localhost:3000/ghi
# HTTP/1.1 200 OK
# ...
# Set-Cookie: theme=dark; Max-Age=604800; Path=/; Expires=Sun, 22 Nov 2026 06:51:42 GMT
# Set-Cookie: userId=s%3A42.d5H0jDgXA%2BPbPbjr69GFVcA%2FGrGjIokKlvLiwHQHu3g; Path=/; HttpOnly

curl -b cookies.txt http://localhost:3000/doc
# {"cookies":{"theme":"dark"},"signedCookies":{"userId":"42"}}

curl -b 'userId=s%3A1.d5H0jDgXA%2BPbPbjr69GFVcA%2FGrGjIokKlvLiwHQHu3g' http://localhost:3000/doc
# {"cookies":{},"signedCookies":{"userId":false}}

Signed cookie (signed: true) có dạng s:giá-trị.chữ-ký, chữ ký tạo từ secret truyền cho cookieParser(). Sửa 42 thành 1 thì chữ ký không khớp và giá trị thành false. Chữ ký chỉ chống sửa, giá trị vẫn đọc được, nên đừng để dữ liệu bí mật trong cookie.

Route /xoa dùng res.clearCookie() (gửi lại cookie đã hết hạn) để trình duyệt xoá cookie. Thử xong các bạn xoá file cookie.js và cookies.txt.

3. Session với express-session và MySQL.

express-session (bản 1.19.0) tạo req.session. Mặc định nó lưu session trong RAM (MemoryStore), không dành cho production (rò rỉ bộ nhớ, tắt server là mất). MiniBlog đã có MySQL nên mình lưu session vào đó bằng express-mysql-session (bản 3.0.3).

npm install express-session express-mysql-session

# Tạo chuỗi ngẫu nhiên làm secret
node -p "require('node:crypto').randomBytes(32).toString('hex')"

Các bạn thêm dòng SESSION_SECRET=<chuỗi vừa tạo> vào .env. Trong .env.example thì để trống SESSION_SECRET=, ghi lệnh trên vào dòng chú thích ngay trên nó. Tài liệu express-session khuyên secret có ít nhất 32 byte ngẫu nhiên, đổi secret thì mọi session cũ mất hiệu lực.

Bảng lưu session tạo bằng migration như ở Bài 14, cấu trúc lấy từ file schema.sql của express-mysql-session:

- database/migrations/002-create-sessions.sql

-- Session của express-session, dùng bởi express-mysql-session
CREATE TABLE sessions (
    session_id VARCHAR(128) COLLATE utf8mb4_bin NOT NULL PRIMARY KEY,
    expires INT UNSIGNED NOT NULL,
    data MEDIUMTEXT COLLATE utf8mb4_bin
);

Chạy npm run db:migrate sẽ in ra Đã chạy 002-create-sessions.sql. Cấu hình session mình để riêng một file:

- middlewares/session.js

import session from 'express-session';
import MySQLStoreFactory from 'express-mysql-session';
import pool from '../lib/db.js';

const MySQLStore = MySQLStoreFactory(session);
const SECRET = process.env.SESSION_SECRET;

// Thiếu secret, quá ngắn hoặc còn là chuỗi mẫu thì dừng ngay khi khởi động
if (!SECRET || SECRET.length < 32 || SECRET.startsWith('thay-bang')) {
    throw new Error('Biến môi trường SESSION_SECRET phải là chuỗi ngẫu nhiên ít nhất 32 ký tự');
}

// Lưu session vào bảng sessions (migration 002), dùng chung pool của ứng dụng
const store = new MySQLStore({ createDatabaseTable: false }, pool);

export default session({
    name: 'miniblog.sid', // không dùng tên mặc định connect.sid
    secret: SECRET, // dùng để ký session ID trong cookie
    store,
    resave: false, // session không đổi thì không lưu lại
    saveUninitialized: false, // session chưa có dữ liệu thì không lưu, không gửi cookie
    cookie: {
        httpOnly: true, // JavaScript trên trình duyệt không đọc được cookie
        sameSite: 'lax', // không gửi kèm request POST từ trang web khác
        secure: process.env.NODE_ENV === 'production', // production chỉ gửi qua HTTPS
        maxAge: 24 * 60 * 60 * 1000, // sống 1 ngày
    },
});

Trong đó:

  • Thiếu secret, ngắn hơn 32 ký tự hay còn là chuỗi mẫu kiểu thay-bang-... thì throw ngay khi app.js import file này, server không khởi động với secret ai cũng biết.
  • createDatabaseTable: false vì bảng đã có từ migration, store không tự tạo nữa.
  • resave, saveUninitialized mặc định true nhưng tài liệu khuyên tự chọn. Với false, người chỉ đọc bài không có session nào.
  • name: theo hướng dẫn bảo mật của Express, đổi tên mặc định để kẻ tấn công khó đoán server dùng gì.

Trong app.js, các middleware này đặt sau express.static() (tải CSS không cần session) và trước các router:

- app.js (đoạn thay đổi)

import cookieParser from 'cookie-parser';
import sessionMiddleware from './middlewares/session.js';
import flash from './middlewares/flash.js';

// ...
app.use(methodOverride('_method'));

// Đọc cookie vào req.cookies, cookie đã ký vào req.signedCookies
app.use(cookieParser(process.env.SESSION_SECRET));

// Session lưu trong MySQL, rồi đến flash message (cần req.session)
app.use(sessionMiddleware);
app.use(flash);

app.use('/', pagesRouter);

express-session không cần cookie-parser, nhưng dùng cả hai thì phải chung secret (theo tài liệu).

4. Cấu hình cookie an toàn.

Ba tuỳ chọn trong cookie ở trên giúp cookie session khó bị lấy cắp:

  • httpOnly: true (mặc định): document.cookie không đọc được, nên lỗi XSS (Bài 8) cũng không lấy được session ID.
  • sameSite: 'lax': trình duyệt không gửi cookie khi trang web khác gửi form POST tới MiniBlog, giảm nguy cơ CSRF (Bài 17 sẽ bảo vệ form kỹ hơn).
  • secure: chỉ gửi cookie qua HTTPS. Bật mà chạy HTTP thì cookie không được đặt, nên mình chỉ bật khi NODE_ENV=production. Chạy sau Nginx còn cần app.set('trust proxy', 1), mình sẽ cấu hình ở Bài 25.

5. Flash message sau khi lưu.

Lưu xong MiniBlog redirect (PRG), nên thông báo phải đi qua request sau. Controller ghi thông báo vào req.session.flash, middleware dưới đây đưa nó cho view rồi xoá đi:

- middlewares/flash.js

// Đưa flash message (lưu ở request trước) cho view rồi xoá khỏi session
export default function flash(req, res, next) {
    res.locals.flash = req.session.flash;
    delete req.session.flash;
    next();
}

- controllers/post-controller.js (đoạn thay đổi)

// store()
    const slug = await postService.createPost(matchedData(req));
    req.session.flash = { type: 'success', message: 'Đã đăng bài viết' };
    res.redirect(303, `/posts/${slug}`);

// update() và destroy() tương tự: 'Đã cập nhật bài viết', 'Đã xoá bài viết'

Thông báo hiện ngay sau thẻ <main> trong layout:

- views/partials/header.ejs (đoạn thay đổi)

    <main>
        <% if (locals.flash) { %>
        <p class="flash flash-<%= flash.type %>"><%= flash.message %></p>
        <% } %>

Mình dùng locals.flash vì trang lỗi có thể render trước khi middleware flash chạy (VD: body JSON sai), lúc đó viết flash sẽ lỗi flash is not defined. Các bạn thêm class .flash, .flash-success (nền xanh nhạt) vào public/css/style.css.

Chạy npm run dev rồi thử:

curl -i -c cookies.txt --data-urlencode 'title=Session và cookie trong Express' --data-urlencode 'content=Flash message sau khi lưu bài viết' http://localhost:3000/posts
# HTTP/1.1 303 See Other
# ...
# Set-Cookie: miniblog.sid=s%3AJ2mAinty8BkmwEMoqLd2FJ_Kr_2JJWI4.ryuSnsXpLWrn42JkYjWJu%2BczU2aKzAAl6ry2yU%2FcHEs; Path=/; Expires=Mon, 16 Nov 2026 06:53:05 GMT; HttpOnly; SameSite=Lax

docker exec miniblog-mysql mysql -u miniblog -psecret --default-character-set=utf8mb4 miniblog -e 'SELECT data FROM sessions'
# data
# {"cookie":{...},"flash":{"type":"success","message":"Đã đăng bài viết"}}

curl -s -b cookies.txt http://localhost:3000/posts/session-va-cookie-trong-express | grep flash
#         <p class="flash flash-success">Đã đăng bài viết</p>

Gọi lại lệnh cuối thì không còn dòng nào vì flash đã bị xoá. Cookie chỉ chứa session ID, thông báo nằm trong bảng sessions. Thử xong các bạn xoá cookies.txt và chạy npm run db:seed để đưa bài viết về ban đầu.

Code đầy đủ của MiniBlog sau bài này nằm ở tag bai-15 trên GitHub; các thay đổi của riêng bài này: so sánh bai-14...bai-15.

6. Lời kết.

Như vậy là chúng ta đã tìm hiểu xong session và cookie trong Express: cookie-parser, signed cookie, express-session lưu trong MySQL, cookie an toàn với httpOnly, sameSite, secure và flash message. Bài sau mình sẽ giới thiệu với mọi người về đăng ký và đăng nhập trong Express, dùng chính session này để ghi nhớ tác giả đã đăng nhập.

Đăng ký nhận tin.

Chúng tôi chỉ gửi tối đa 2 lần trên 1 tháng. Tuyên bố không spam mail!

Vũ Thanh Tài

About author
The best way to learn is to share
Xem tất cả bài đăng

0 Comments

Bài viết chưa có ai bình luận, hãy là người đầu tiên đi bạn!

Bình luận

Captcha